การจำศีลของพืชเขตหนาว
พืชมีการจำศีลไหม
พืชรู้ได้อย่างไรว่ากำลังจะเข้าฤดูหนาว อะไรที่ทำให้พืชเริ่มลดกิจกรรมลงและเตรียมการจำศีล คำตอบที่ทราบกันโดยทั่วไป คือต้นไม้ทราบได้จากอุณหภูมิที่เริ่มลดลงฤดูใบไม้ร่วง แต่อันที่จริง ต้นไม้และพุ่มไม้หลายสายพันธุ์เริ่มการจำศีลในวันที่เรียกว่า ‘Dog Days’ หรือวันที่ร้อนที่สุดในช่วงปี ซึ่งกลุ่มดาว ‘หมาใหญ่’ เคลื่อนที่ขึ้นไปอยู่บนฟ้า ซึ่งประจวบเหมาะกับช่วงเดือนสิงหาคมพอดี ดังนั้น การจำศีลของพืช จึงไม่ได้หเกี่ยวข้องกับอุณหภูมิที่ลดลง (ซึ่งเป็นไปไม่ได้ที่อุณหภูมิจะลดลงกลางอากาศร้อน)
พืชได้วิวัฒนาการกลยุทธมากมายในการเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่ยากลำบาก ซึ่งกลยุทธเหล่านี้ไม่เพียงน่าสนใจเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์ต่ออาจาร์ที่คิดจะใช้การทำสวน เป็นอุปกรณ์การเรียนการสอนอันหนึ่ง โดยการสังเกตการเปลี่ยนแปลงของพืชต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิและฤดูกาล
พืชเตรียมรับฤดูหนาวอย่างไร
พืชในภูมิภาคต่าง ๆ นอกภูมิภาคเขตร้อน จะมีการจำศีลในช่วงฤดูหนาว เพราะพืชที่มีกิจกรรมการเจริญเติบโตในช่วงนั้น ไม่สามารถทนอุณหภูมิเยือกแข็งในช่วงเวลาที่ยาวนานได้ ดังนั้น พืชจึงต้องปรับตัวด้วยการการจำศีลในช่วงเดือนที่หนาวที่สุด ในระหว่างการจำศีล พืชจะหยุดกิจกรรมการเจริญเติบโต และเข้าสู่ช่วงพักผ่อน จนกว่าเงื่อนไขจะเหมาะสม
.
การเตรียมจำศีล
แม้ว่าช่วงเดือนสิงหาคมและกันยายน จะเป็นช่วงที่ร้อนที่สุดของฤดูร้อน ในช่วงนี้พืชยืนต้นจะเริ่มเตรียมการจำศีลประจำปี ส่วนหนึ่งของกระบวนการเตรียมนี้ เกี่ยวข้องกับปฎิกริยาการตอบสนองต่อช่วงระยะเวลากลางวัน พืชส่วนใหญ่ โดยเฉพาะพืชที่มีดอกไม้ที่บานในช่วงฤดูใบไม้ผลิและพืชตระกูลพุ่มไม้ จะกำหนดให้ดอกไม้เริ่มออกตาดอกในช่วงนี้ และเมื่อช่วงกลางวันเริ่มสั้นลง พืชจะเจริญเติบโตช้าลง จนหยุดเจริญเติบโต และดึงสารอาหารจากใบ เผื่อเข้าสู่การจำศีล
เนื้อเยื่อพืชแบบต่าง ๆ จะตอบสนองต่ออุณหภูมิสุดขั้วในแบบที่แตกต่างกัน ยกตัวอย่างเช่น ใบและกิ่งของต้นพีช สามารถทนอุณหภูมิ -12.2222 องศาเซลเซียสได้ (10 องศาฟาเรนไฮต์) แต่ตาดอกไม้ อาจจะได้รับความเสียหายที่อุณหภูมิ -17.7777 องศาเซลเซียส (0 องศาฟาเรนไฮต์) ซึ่งถ้าตาดอกเสียหาย ดอกไม้และผลไม้ที่จะออกมาในช่วงฤดูใบไม้ผลิจะไม่สมบูรณ์ ต้นพืชเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่อย่างประเทศจอเจียร์ ที่อุณหภูมิในช่วงฤดูหนาวมักจะไม่ต่ำกว่า 17.7777 องศาเซลเซียส (0 องศาฟาเรนไฮต์)
พืชที่ไม่สามารถเตรียมพร้อมสำหรับการจำศีลได้ทันจะได้รับความเสียหายจากความหนาวเย็น ปัจจัยบางประการที่กระทบต่อความเสียหาย ที่อาจจะเกิดขึ้น ในการเตรียมการจำศีล คือ ประเภทของพืชและความแข็งแรงของพืชโดยรวม ระดับการเตรียมการจำศีลของพืช การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศนั้นค่อยเป็นค่อยไป หรือกระทันหัน
ช่วงเวลาการจำศีล (Chilling Requirements)
พวกเราลองพักเรื่องของอากาศหนาวไว้ก่อน แล้วลองหลับตาลง จินตนาการว่าตัวเองอยู่ข้างนอก สวมใส่เสื้อแขนกุด ในวันอากาศอบอุ่น (ชั่วคราว) กลางฤดูหนาว มีพระอาทิตย์ส่องแสง แต่ไม่มีลม สภาพอากาศแบบนี้ พบได้ทั่วไปในพื้นที่เขตหนาว ในทุกฤดูหนาวของทุกปี ซึ่งในวันแบบนี้ พวกเรา (มนุษย์) เองก็ออกมาจากการ ‘จำศีล’ เพื่อรับแสงแดด แล้วทำไมพืชของเราจึงไม่ออกจากการจำศีลมารับแสงแดด และเริ่มเจริญเติบโตบ้างล่ะ
หากว่าพืชออกจากการจำศีลในช่วงวันอากาศอบอุ่นกลางฤดูหนาว หน่อใบอ่อนที่อันแสนบอบบางที่เพิ่งผลิบาน จะเหี่ยวเฉาคาอากาศหนาวที่กลับมากระทันหัน อย่างรวดเร็ว แล้วพืชจะรู้ได้อย่างไรว่าเมื่อไรที่ถึงฏดูใบไม้ผลิแล้วจริงๆ หรือเมื่อไร จะปลอดภัยที่จะเริ่มเจริญเติบโตอีกครั้ง
พืชมีการวิวัฒนาการกลยุทธป้องกันตนเองไม่ให้โดนสภาพอากาศหลอก ก่อนถึงฤดูใบไม้ผลิจริง ๆ พืชจำนวนมากในเขตอากาศเย็น มีระดับการตรวจจับ ‘ค่าความเย็นต่อเนื่อง’ (Chilling Requirements) ในช่วงอุณหภูมิและระยะเวลาที่ต่างกัน พืชวัดช่วงระยะเวลาในการตรวจ ‘ค่าความเย็นต่อเนื่อง’ นี้เป็นขั่วโมง ซึ่งน่าอัศจรรย์มาก เพราะพืชสามารถตรวจสอบช่วงเวลาได้ด้วยกลวิธีบางประการ ทำให้พืชรู้ได้ว่า ตนเองสัมผัสกับอากาศในช่วงอุณหภูมิเฉพาะนี้ เป็นเวลานานเท่าไรแล้ว
Share this post
Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest

