ธาตุอาหารชั้นรอง และสารอาหารขนาดเล็ก (6)

บทบาทของนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี
ในการเสริมสร้างโครงสร้างอาหารพืชและการพัฒนาการผลิตในพืช

(งานแปล ตอนที่ 6)

Elias E. Elemike, Ifeyinwa Monica Uzoh, Damian C. Onwudiwe , & Olubukola Oluranti Babalola

Material Science Innovation and Modelling (MaSIM) Research Focus Area, Faculty of Agriculture,
Science and Technology, North-West University, Mafikeng Campus, Private Bag X2046, Mmabatho 2735,
South Africa; chemphilips@yahoo.com
2 Department of Chemistry, School of Physical and Chemical Sciences, Faculty of Natural and Agricultural
sciences, North-West University, Mafikeng Campus, Private Bag X2046, Mmabatho 2735, South Africa
3 Department of Chemistry, College of Science, Federal University of Petroleum Resources, PMB 1221 Effurun,
Delta State, Nigeria
4 Food Security and Safety Niche area, Department of Biology, Faculty of Agriculture, Science and Technology,
North-West University, Mmabatho 2735, South Africa; ifeyinwa.okpara@unn.edu.ng (I.M.U.);
Olubukola.Babalola@nwu.ac.za (O.O.B.)
5 Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Nigeria, Nsukka 410001, Nigeria
* Correspondence: Damian.Onwudiwe@nwu.ac.za

4.4 ธาตุอาหารชั้นรอง และสารอาหารขนาดเล็ก

      พืชจำเป็นต้องใช้ธาตุอาหารชั้นรอง เช่น แคลเซียม (Ca) ซัลเฟอร์ (S) และแมกนีเซียม (Mg) ในปริมาณมากเช่นเดียวกันกับธาตุอาหารอย่าง ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม ขณะที่สารอาหารขนาดเล็กที่มีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช อย่างเหล็ก (Fe) โบรอน (B) ทองแดง (Cu) ซิงค์ (Zn) แมงกานีส (Mn) โมลิบดีนัม (Mo) นิคเกิ้ล (Ni) คลอรีน (Cl) มีต้องการเพียงเล็กน้อย การขาดแคลนสารอาหารขนาดเล็กนำไปสู่ความพิการของผลผลิต นำให้การดูดซึมธาตุอาหารอื่น ๆ ต่ำ ในกรณีของไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม เป็นธาตุอาหารหลักในการผลิตพืชผลทางการเกษตร ส่วนเกินของธาตุอาหารหลักเหล่านี้จะทำให้เกิดการเสียสมดุลในธาตุอาหารขนาดเล็ก ตัวอย่างเช่น หากมีการใช้ธาตุอาหารไนโตรเจนและโพแทสเซียมเกินความต้องการ จะทำให้เกิดสภาวะพร่องแมกนีเซียม และเมื่อฟอสฟอรัสเกินความต้องการ จะทำให้ซิงค์เสียสมดุล

 

        ธาตุอาหารชั้นรอง และธาตุอาหารขนาดเล็กเหล่านี้ สามารถผสมรวมไปกับปุ๋ยพืชสูตรหลัก อย่าง NPK ได้ ปริมาณการใช้งานขึ้นอยู่กับสภาวะการขาดธาตุอาหาร และขึ้นอยู่กับจุลินทรีย์ ในดิน ธาตุอาหารเหล่านี้จะมีพฤติกรรมแตกต่างกันในดิน บางส่วนอาจอยู่ในสภาพที่พืชพร้อมนำไปใช้งาน บางส่วนพืชอาจจะไม่สามารถใช้งานได้ (ตัวอย่างเช่น เหล็ก และแมงกานีส) ทั้งนี้การสะสมธาตุโบรอนเกิดขึ้นได้ยาก โดยเฉพาะในดินทรายที่มีการขยับเคลื่อนไหวสูง [58]

 

        ธาตุอาหารทั้งหลาย เมื่อใช้เกินความต้องการพืช จะนำให้เกิดผลเสียต่อการเจริญเติบโตของผลผลิตทางการเกษตร เช่น หากธาตุแคลเซียมในรูปของแคลเซียมซัลเฟต หรือคลอไรด์มากเกินไป จะทำให้ค่า pH สูงขึ้น จากประจุแอนไอออน (CI– และ SO42-) และยังมีปัญหาจากธาตุอาหารอื่น ๆ เช่น ธาตุโบรอนในปริมาณมากเกินไปในปุ๋ยเตรียมดิน จะทำให้เกิดความเป็นพิษในผลผลิตทางการเกษตรบางชนิด อาธิ เช่น ถั่ว และเมล็ดข่าว

5. ปุ๋ยอินทรีย์

        การทำเกษตรต่อเนื่องบนพื้นดินในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ๆ นำให้ดินเกิดการสูญเสียธาตุอาหาร ดังนั้น การฟื้นฟูธาตุอาหารในดินบ่อย ๆ โดยใช้ปุ๋ยจึงมีความจำเป็น เมื่อดินขาดธาตุอาหาร ก็จะมีผลผลิตทางการเกษตรที่ต่ำ ซึ่งนำไปสู่การเก็บเกี่ยวน้อย ความหิวโหย และสภาวะขาดสารอาหาร เกษตรกรพบว่าการใช้ปุ๋ยเคมีในการยกระดับคุณภาพผลผลิตนั้นง่าย และสะดวก แต่ปัญหาค่าใช้จ่ายและมลพิษทางสิ่งแวดล้อมที่ตามมา ยังให้เกิดการเรียกร้องความสนใจมายังปัญหานี้ ปุ๋ยอินทรีย์ หรือปุ๋ยสีเขียว จึงเป็นวิธีการทางธรรมชาติในการเพิ่มธาตุอาหารในดิน โดยการใช้ซากพืชและมูลสัตว์ ที่นำไปให้จุลินทรีย์แปลงสภาพ เพื่อเป็นปุ๋ยที่มีประสิทธิภาพในการผลิตทางการเกษตร

        จุลินทรีย์เป็นกุญแจสำคัญในกระบวนการผลิตปุ๋ยวิธีธรรมชาตินี้ เนื่องจาก หากไม่มีจุลินทรีย์ กายภาพของพืชและสัตว์ก็จะไม่สามารถแปลงมาอยู่ในรูปที่พืชสามารถดูดซึมไปใช้งานได้ และจะไม่เป็นประโยชน์ต่อดิน [60] ทางเลือกหนึ่งของการทำปุ๋ยแบบธรรมชาติ คือการให้จุลินทรีย์ในดินเริ่มกระบวนการทางเคมีในการแปลงสภาพ และให้พืชดำเนินการดูดซึมสารอาหารตามธรรมชาติของมัน เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพในการดูดซึม ผลผลิตที่สูง และได้คุณภาพ ทั้งยังทนทานต่ออันตรายจากโรคภัย จุลินทรีย์ในกระบวนการเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นแบคทีเรียที่มีอยู่ในดิน เราเรียกจุลินทรีย์ที่กระตุ้นการเจริญเติบโตของพืชเหล่านี้ว่าไรโซแบคทีเรีย สิ่งมีชีวิตที่ทำหน้าที่แบบเดียวกัน คือ สาหร่ายทะเลสีน้ำเงิน-เขียว และไรโซเบียม อะโซโตแบคเตอร์ จุลินทรีย์ทั้งสองทำหน้าที่ช่วยเป็นตัวทำละลายธาตุฟอสฟอรัส-โพแทสเซียม [60] สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ตรึงไนโตรเจนไว้ และทำปฏิกิริยากับอินทรีย์วัตถุที่กำลังสลายตัว เพื่อสร้างเป็นธาตุอาหารสำหรับการเจริญเติบโตของพืช สิ่งมีชีวิตเหล่านี้มีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกัน (symbiotic) ในเชิงพฤติกรรม เนื่องจากพืชไม่สามารถเจริญเติบโตได้ดี หากปราศจากสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ และสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ ก็พึ่งพาอาศัยพืช ในการดำรงชีวิต นอกจากการสร้างธาตุอาหารให้พืชสามารถดูดซึมได้แล้ว สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ยังช่วยป้องกันพืช ไม่ให้ถูกโรคระบาดโจมตีอีกด้วย

        วิธีการอื่น ๆ ในการทำปุ๋ยชีวภาพ คือการหมุนวงรอบการเพาะปลูกพืชตระกูลซีเรียล-ถั่ว โดยผสมผสานระหว่างพืชผลทางการเกษตร กับปสุสัตว์ วิธีการนี้ใช้เพื่อเสริมธาตุอาหารในดินผ่านการตรึงไนโตรเจนในอากาศ ด้วยพืชตระกูลถั่วและมูลสัตว์ ร่วมกับการปลูกพืชตระกูลซีเรียล-ถั่ว เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของดิน และสร้างสมดุลในสิ่งแวดล้อมสำหรับจุลินทรีย์ การทำเกษตรอินทรีย์ หรือการใช้เฉพาะปุ๋ยอินทรีย์ จึงมักจะให้ผลผลิตที่มีมูลค่าสูง แต่ทำได้เพียงในปริมาณน้อย จึงเหมาะสมอย่างยิ่งกับเกษตรกรรายย่อย ทั้งผลผลิตก็ได้ราคาดี

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest