นวัตกรรมนาโนเทคโนโลยีในการเกษตร

การเสริมคุณค่าทางโภชนาการอาหาร ความเกี่ยวพัน และประเภท (2)

บทบาทของนวัตกรรมนาโนเทคโนโลยี
ในการเสริมสร้างโครงสร้างอาหารพืชและการพัฒนาการผลิตในพืช

(งานแปล ตอนที่ 2)

Elias E. Elemike, Ifeyinwa Monica Uzoh, Damian C. Onwudiwe , & Olubukola Oluranti Babalola

Material Science Innovation and Modelling (MaSIM) Research Focus Area, Faculty of Agriculture,
Science and Technology, North-West University, Mafikeng Campus, Private Bag X2046, Mmabatho 2735,
South Africa; chemphilips@yahoo.com
2 Department of Chemistry, School of Physical and Chemical Sciences, Faculty of Natural and Agricultural
sciences, North-West University, Mafikeng Campus, Private Bag X2046, Mmabatho 2735, South Africa
3 Department of Chemistry, College of Science, Federal University of Petroleum Resources, PMB 1221 Effurun,
Delta State, Nigeria
4 Food Security and Safety Niche area, Department of Biology, Faculty of Agriculture, Science and Technology,
North-West University, Mmabatho 2735, South Africa; ifeyinwa.okpara@unn.edu.ng (I.M.U.);
Olubukola.Babalola@nwu.ac.za (O.O.B.)
5 Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, University of Nigeria, Nsukka 410001, Nigeria
* Correspondence: Damian.Onwudiwe@nwu.ac.za

2. การเสริมคุณค่าทางโภชนาการอาหาร ความเกี่ยวพัน และประเภท

        มนุษย์ได้รับพลังงานจากอาหาร และจำเป็นต้องใช้แร่ธาตุกว่า 20 ชนิดจาก 40 ประเภทในการดำรงชีวิตให้มีสุขภาพดี นับเป็นที่โชคร้ายที่อาหารของมนุษย์ มักจะมีคุณค่าทางโภชนาการที่ต่ำกว่าที่ควรเป็น จนนำไปสู่สภาวะขาดการสารอาหาร [17] อาหารที่ได้รับการเสริมคุณค่าทางโภชนาการจะลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจ ความจำเสื่อม โรคตาบอด มะเร็ง ที่สุดอาจนำมาซึ่งความเสี่ยงในการเสียชีวิตก่อนสิ้นอายุขัย [7] ผู้เป็นมารดาที่มีสุขภาพย่ำแย่ ย่อมนำให้เด็กในครรภ์มีทัักษะความฉลาดต่ำ การศึกษาที่ติด ๆ ขัด ๆ เหล่านี้ล้วนเป็นผลจากสภาวะการขาดสารอาหารขนาดเล็ก ซึ่งนำไปสู่ฝีมือการทำงานที่ลดลง รายได้ที่ไม่ดี รวมถึงผลกระทบในวงกว้างต่อการพัฒนาของชาติ

 

       เพื่อจัดการกับภัยคุกคามที่กระทบเป็นวงกว้างทั่วโลกนี้ มนุษย์จำเป็นต้องมีการเสริมธาตุอาหารในพืช จากงานวิจัยของ Smith และ Bouis et al. [18,19] แสดงให้เห็นว่ามนุษย์เรามีวิธีการหลายแบบที่สามารถใช้จัดการกับสภาวะการขาดธาตุอาหารขนาดเล็กได้ เช่น การรับประทานอาหารเสริม การรับประทานอาหารที่หลากหลาย การเพิ่มโภชนาการอาหารแบบอุตสาหกรรม และการเพิ่มโภชนาการอาหารแบบชีวภาพ ทั้งนี้ การรับประทานอาหารที่หลากหลาย สามารถมองได้ว่าเป็นการบริโภคอาหารจากหลายแหล่งที่มา (เช่น ผลไม้ ผัก เนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์) ทั้งในระดับชุมชน หรือระดับครัวเรือน โดยตั้งเป้าไปที่การจัดการสภาวะการขาดสารอาหาร [20] Arimond และ Ruel [21] สังเกตว่าความบริบูรณ์ทางสารอาหารในเด็ก และการเจริญเติบโตของเด็กได้รับอิทธิพลจากการรับประทานอาหารที่หลากลหาย ปัญหาของการรับประทานอาหารที่หลากหลายคือการที่ประชากรจำนวนมากไม่สามารถเข้าถึงอาหารที่มีโภชนาการสูงได้ เนื่องจากราคาที่สูงเกินกำลังซื้อ และการที่ในชนบทไม่มีอาหารโภชนาการสูงให้ซื้อหา นอกจากนี้แล้ว เนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ก็ยังพึ่งพิงธาตุอาหารในพืช เพื่อสร้างคุณค่าทางโภชนาการดี [12] ดังนั้น หากพืชไม่ได้รับธาตุอาหารขนาดเล็กที่เพียงพ ก็จะเกิดเป็นวัฏจักรของปัญหาโภชนาการอาหารในมนุษย์ที่แก้ไม่จบ [22]

 

        การรับประทานอาหารเสริม เป็นกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการรับประทานสรอาหารขนาดเล็ก ในรูปของแค็บซูล ยาเม็ด หรือ น้ำเชื่อม การรับประทานอาหารเสริม จำเป็นต้องมีโครงสร้างกระบวนการผลิต และ หรือ การกระจายสินค้าที่เกี่ยวข้อง ซึ่งในระยะยาว อาจไม่ได้สร้างประโยชน์ให้กับประชากรส่วนใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสังคมชนบท การรับประทานวิตามินเอแบบแค็ปซูล เริ่มขึ้นในทศวรรษที่ 1990 คือตัวอย่างหนึ่งของการรับประทานอาหารเสริม [23] ยิ่งกว่านี้ การรับประทานอาหารเสริมนั้น มีความเสี่ยงในการรับประทานเกินขนาด Murgia et al. ให้ความเห็นว่า การรับประทานธาตุเหล็กเกินขนาดจะทำให้สภาวะโรครุนแรงขึ้น [24,25] การรับประทานอาหารเสริม อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างที่ปรากฎในการสร้างภูมิคุ้มกันบางอย่าง จำเป็นต้องมีการรับประทานเป็นประจำ อย่างสม่ำเสมอ และยาหรืออาหารเสริมเหล่านี้ มักจะไม่สามารถขึถึงประชากรกลุ่มเป้าหมาย หรือสังคมชนบทได้

 

        Gibson และ Hotz [27] สังเกตว่ามนุษย์สามารถดัดแปลง หรือ เปลี่ยนแปลงลักษณะของอาหารจานหลักและแหล่งอาหารอื่น ๆ เพื่อเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการ ของธาตุอาหารขนาดเล็ก ได้ โดยทั่วไปแล้ว ประชากรในบริบททางสังคมที่ยากจน มีศักยภาพที่จำกัดในการเข้าถึงสารอาหารประเภทผง ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์ ผลไม้ หรือผัก ยุทธศาสตร์การรับมือความมั่นคงด้านสารอาหาร มีองค์ประกอบหลายประการ เช่น การขยายพันธุ์พืช การเสริมโครงสร้างพืชแบบชีวภาพ และการดัดแปลงพันธุกรรมพืช ดัดแปลงพันธุกรรมพืชในกระบวนการแปรรูปอาหาร ที่ล้วนแล้วแต่เป็นกระบวนการหนึ่งในการกระจายแหล่งที่มาสารอาหาร ทั้งนี้อาหารจานหลัก เป็นปัจจัยหลักของความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือน และในระดับชุมชน นอกจากนี้ ความพยายามในการเพิ่มปริมาณผลผลิตทางการเกษตรอย่างยั่งยืนในภาคการเกษตร จะเพิ่มศักยภาพในการเข้าถึงสารอาหารที่เหมาะสมและการกระจายแหล่งสารอาหาร

 

         การเพิ่มคุณค่าทางอาหารแบบอุตสาหกรรม (industrial fortification) เป็นสิ่งที่มีการปฏิบัติกันมาอย่างยาวนาน ตัวอย่าง เช่น การเสริมเกลือไอโอดีน หรือการเสริมวิตามินดีในนมวัว เป้าหมายในการใช้วิธีการเสริมโภชนาการอาหาร คือการลดโรคระบาด และอัตราการตายที่เกี่ยวข้องกับสภาวะการขาดธาตุอาหารขนาดเล็ก ในทางการค้า การเสริมโภชนาการธาตุอาหารขนาดเล็กเกิดขึ้นในกระบวนการแปรรูปอาหาร ซึ่งจะทำให้อาหารมีโภชนาการที่เหมาะสมกับการรับประทานของประชากรมนุษย์ อย่างไรก็ตามกลุ่มประชากรที่เปราะบางต่อสภาวะการขาดแคลนอาหาร อาจจะไม่สามารถเข้าสารอาหารเหล่านี้ได้ จากรายงานของ Pandav et al. มีเพียง 29% ของประชากรที่ไม่สามารถเข้าถึงเกลือไอโอดีนได้ และตั้งแต่ปี 2003 ปริมาณประเทศที่มีไอโอดีนเพียงพอสำหรับประชากร เพิ่มขึ้นจาก 46% เป็น 68% [28] อาหารอื่น ๆ ที่มีการเสริมโภชนาการในระบบอุตสาหกรรม คือ แป้งข้าวสาลี (เสริม ซิงค์ เหล็ก วิตามินบี และกรดโฟลิค) และน้ำมันที่รับประทานได้ กับน้ำตาล (เสริมวิตามินเอ) ทั้งนี้ แนะนำให้เด็กในวัยก่อนเรียนรับประทานผงนมแม่ และอาหารเสริมแร่ธาตุขนาดเล็กต่าง ๆ ในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อหลีกเลี่ยงสภาวะการขาดสายอาหาร งานวิจัยของ Edejer et.al. [29] ระบุว่าอาหารเสริมที่มีวิตามินเอ เป็นอาหารเสริมที่มีประสิทธิภาพที่สุดอันหนึ่งในการเพิ่มโอกาสให้เด็กรอดชีวิต เนื่องจากวิตามินเอไปลดความเสี่ยงในการเกิดโรคท้องร่วงในเด็ก และสาเหตุการเสียชีวิตอื่น ๆ [30]

 

        มีเพียงประชากรในเมืองที่สามารถเข้าถึงอาหารโภชนาการสูง (Fortified Food) เหล่านี้ได้ เนื่องจากเป็นกลุ่มประชากรที่มีกำลังซื้อที่เพียงพอ และเมื่อเกิดสภาวะวิกฤตขาดแคลนอาหาร หรือเมื่อโภชนาการอาหารในตลาดไม่สมดุล อาหารโภชนาการสูงเหล่านี้ก็จะมีความสำคัญต่อการดำรงชีพเป็นอย่างยิ่ง ดังนั้นจึงมีความพยายามที่จะเผยแพร่อาหารที่ได้รับการเสริมคุณค่าทางโภชนาการออกไปในวงกว้าง ทั้งอาหารเสริมแร่ธาตุ และวิตามิน เพื่อหลีกเลี่ยงสภาวะขาดสารอาหาร อย่างไรก็ตาม การให้ประชากรในชนบทที่มีกำลังซื้อไม่เพียงพอ เข้าถึงอาหารเหล่านี้เป็นเรื่องยาก เราจึงต้องมีกระบวนการเสริมธาตุอาหารพืชผลทางการเกษตรแบบชีวภาพ เพื่อเป็นวิธีการจัดการปัญหาด้านสารอาหาร โดยการเสริมโภชนาการอาหารในพืช หรือในอาหารจานหลัก ตั้งแต่ตอนที่ยังอยู่ในแปลงเกษตร Dubock [31] บันทึกไว้ว่าความสำคัญอันดับหนึ่งในการเสริมโภชนาการอาหารควรอยู่ที่การเสริมธาตุอาหารพืช ที่ปรากฏอยู่แล้ว ในแปลงของเกษตรกรท้องถิ่น ส่วนการรับประทานอาหารเสริม ควรเป็นมาตรการเฉพาะหน้า ในการรับมือปัญหา เนื่องจากการเสริมธาตุอาหารพืชผัก ตั้งแต่อยู่ในแปลงเกษตรมีเจตนาเพื่อป้อนอาหารโภชนาการสูง ให้กับประชากรยากจน รายได้ต่ำ และประชากรกรทั้งหมด

 

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest